Trái phiếu doanh nghiệp là gì? Lợi ích, rủi ro và cách đánh giá
Trái phiếu doanh nghiệp là gì, khác cổ phiếu thế nào, lãi suất cố định và thả nổi, tài sản đảm bảo, 5 rủi ro cần biết và cách đánh giá một trái phiếu trước khi mua, góc nhìn của người từng làm CFO.
Trái phiếu doanh nghiệp là chứng khoán xác nhận bạn cho doanh nghiệp vay tiền: doanh nghiệp cam kết trả lãi định kỳ và trả gốc khi đáo hạn. Khác với cổ phiếu, người mua trái phiếu là chủ nợ, không phải chủ sở hữu, nên thu nhập ổn định hơn nhưng không hưởng lợi khi doanh nghiệp tăng trưởng mạnh.
Trái phiếu khác cổ phiếu thế nào?
- Quan hệ: trái phiếu là chủ nợ; cổ phiếu là chủ sở hữu.
- Thu nhập: trái phiếu có lãi suất cam kết; cổ phiếu có cổ tức và chênh lệch giá, không cam kết.
- Thứ tự ưu tiên: khi doanh nghiệp phá sản, chủ nợ được trả trước cổ đông.
- Rủi ro: trái phiếu thường thấp hơn cổ phiếu, nhưng không phải không có rủi ro.
Các đặc điểm cần đọc
- Kỳ hạn: thời gian đến khi trả gốc.
- Lãi suất: cố định, hoặc thả nổi theo lãi suất tham chiếu cộng biên độ.
- Kỳ trả lãi: 3, 6 hay 12 tháng một lần.
- Tài sản đảm bảo: có hay không, là gì (bất động sản, cổ phiếu…), định giá có thực tế không.
- Điều khoản mua lại trước hạn, chuyển đổi (nếu có).
5 rủi ro cần biết
- Doanh nghiệp không trả được nợ: rủi ro lớn nhất.
- Tài sản đảm bảo kém giá trị hoặc khó xử lý.
- Thanh khoản thấp: cần tiền trước hạn chưa chắc bán được.
- Lãi suất thị trường tăng: giá trái phiếu lãi cố định giảm.
- Thông tin không minh bạch: hiểu sai sản phẩm, nhầm với tiền gửi.
Giai đoạn 2022–2023, nhiều doanh nghiệp chậm trả lãi, gốc trái phiếu khiến không ít nhà đầu tư cá nhân mắc kẹt. Bài học: lãi suất cao bất thường thường đi kèm rủi ro cao.
Cách đánh giá trái phiếu: góc nhìn của CFO
Khi còn ngồi ghế CFO, tôi biết rõ doanh nghiệp nào phải trả lãi cao là vì ngân hàng không cho vay thêm. Trước khi mua trái phiếu, hãy hỏi:
- Dòng tiền kinh doanh có đủ trả lãi không? (lợi nhuận trước lãi vay so với chi phí lãi vay).
- Nợ vay so với vốn chủ có quá cao không?
- Tiền huy động dùng vào việc gì: mở rộng sản xuất hay đảo nợ cũ?
- Kết quả kinh doanh mấy năm gần đây ổn định không? Xem Cách đọc báo cáo tài chính.
Hỏi đáp
Trái phiếu doanh nghiệp là gì?
Là chứng khoán xác nhận nhà đầu tư cho doanh nghiệp vay tiền; doanh nghiệp trả lãi định kỳ và trả gốc khi đáo hạn.
Trái phiếu có an toàn hơn cổ phiếu không?
Thường ít biến động hơn, nhưng vẫn có rủi ro doanh nghiệp không trả được nợ, nhất là trái phiếu lãi suất cao bất thường.
Trái phiếu doanh nghiệp có rút trước hạn được không?
Tùy điều khoản; nhiều trái phiếu khó bán lại trước hạn hoặc phải chịu giá thấp hơn.
Làm sao đánh giá trái phiếu trước khi mua?
Xem khả năng trả nợ từ dòng tiền kinh doanh, mức nợ vay, mục đích huy động, tài sản đảm bảo và lịch sử kết quả kinh doanh.
Đọc tiếp: Chứng khoán là gì · Cổ phiếu là gì
Nội dung đào tạo nhằm mục đích chia sẻ phương pháp, không phải khuyến nghị mua/bán chứng khoán cụ thể.