Cách đọc báo cáo tài chính cho người mới: góc nhìn của một CFO
Cách đọc báo cáo tài chính doanh nghiệp cho nhà đầu tư mới: 3 báo cáo chính, đọc theo thứ tự nào, 7 câu hỏi CFO luôn đặt ra để phát hiện lợi nhuận "đẹp trên giấy" và các dấu hiệu cảnh báo.
Đọc báo cáo tài chính không cần thuộc hết mọi con số. Người mới chỉ cần trả lời 3 câu: doanh nghiệp có lãi thật không, tiền có về thật không, và nợ có an toàn không. Ba câu này tương ứng với 3 báo cáo chính: kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ và cân đối kế toán.
Tôi làm tài chính doanh nghiệp 15 năm, trong đó 5 năm là CFO công ty niêm yết. Dưới đây là cách tôi đọc một bộ báo cáo tài chính.
3 báo cáo chính
- Báo cáo kết quả kinh doanh: doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong kỳ. Trả lời: *có lãi không, lãi từ đâu?*
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: tiền thực sự vào, ra từ kinh doanh, đầu tư, tài chính. Trả lời: *tiền có về không?*
- Bảng cân đối kế toán: tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu tại một thời điểm. Trả lời: *nợ có an toàn không?*
Ngoài ra, thuyết minh báo cáo tài chính giải thích chi tiết từng khoản; khi thấy con số lạ, hãy đọc phần thuyết minh.
7 câu hỏi tôi luôn đặt ra
- Lợi nhuận đến từ hoạt động chính hay từ khoản bất thường? Lãi do bán tài sản, thoái vốn, đánh giá lại chỉ có một lần.
- Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có dương và tương xứng với lợi nhuận không? Lãi nhiều năm mà tiền kinh doanh âm liên tục là dấu hiệu cần cảnh giác.
- Khoản phải thu và hàng tồn kho có tăng nhanh hơn doanh thu không? Bán chịu nhiều, hàng tồn đọng làm lợi nhuận trên giấy đẹp nhưng tiền không về.
- Biên lợi nhuận gộp có ổn định không? Biên giảm liên tục cho thấy doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh hoặc chi phí đầu vào tăng.
- Nợ vay, nhất là nợ ngắn hạn, có quá lớn so với vốn chủ và dòng tiền không? Nợ ngắn hạn lớn dễ gặp áp lực trả nợ khi thị trường khó khăn.
- Ý kiến kiểm toán là gì? Ý kiến "ngoại trừ", "từ chối" hay "nhấn mạnh" cần đọc rất kỹ.
- Số liệu quý có khác nhiều so với báo cáo năm đã kiểm toán không? Chênh lệch lớn sau kiểm toán là dấu hiệu chất lượng thông tin kém.
Đọc theo thứ tự nào?
- Xem xu hướng 8 quý doanh thu và lợi nhuận: tăng đều, đi ngang hay giảm.
- Đối chiếu lợi nhuận với dòng tiền kinh doanh.
- Xem nợ vay và tài sản trên bảng cân đối.
- Cuối cùng mới đến định giá: P/E, P/B, ROE.
Thực hành: xem kết quả kinh doanh 8 quý trên trang từng mã (ví dụ danh sách cổ phiếu) và báo cáo tài chính đầy đủ ở Phân tích cơ bản.
Hỏi đáp
Báo cáo tài chính gồm những gì?
Gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính.
Người mới nên đọc báo cáo nào trước?
Báo cáo kết quả kinh doanh để biết có lãi không, sau đó đối chiếu với lưu chuyển tiền tệ để biết tiền có về không.
Làm sao biết lợi nhuận có "thật" không?
So lợi nhuận với dòng tiền từ hoạt động kinh doanh qua nhiều kỳ, và xem lợi nhuận có đến từ khoản bất thường không.
Báo cáo hợp nhất và báo cáo công ty mẹ khác nhau thế nào?
Báo cáo hợp nhất gộp cả công ty mẹ và các công ty con; nhà đầu tư nên ưu tiên đọc báo cáo hợp nhất.
Đọc tiếp: EPS, ROE là gì · Vốn hóa thị trường là gì
Nội dung đào tạo nhằm mục đích chia sẻ phương pháp, không phải khuyến nghị mua/bán chứng khoán cụ thể.