VM INVESTĐầu tư theo xu hướng và dòng tiền thông minh
Mở tài khoảnMở TK
Trang chủ › Đào tạo › Kiến thức chứng khoán › Bài 29
Bài 29/46 Miễn phí

Chứng khoán phái sinh là gì? Hợp đồng tương lai VN30 cho người mới

Chứng khoán phái sinh là gì, hợp đồng tương lai chỉ số VN30 hoạt động thế nào, mua (long) và bán (short), ký quỹ, hệ số nhân, ngày đáo hạn, giao dịch trong ngày và những rủi ro lớn cần biết.

Chứng khoán phái sinh là hợp đồng có giá trị phụ thuộc vào một tài sản khác. Phổ biến nhất ở Việt Nam là hợp đồng tương lai chỉ số VN30: bạn cam kết mua hoặc bán chỉ số VN30 ở một mức giá vào ngày đáo hạn. Phái sinh cho phép kiếm lời cả khi thị trường giảm (bán khống), giao dịch trong ngày, nhưng dùng đòn bẩy cao nên rủi ro rất lớn.

Cách hoạt động

  • Mua (long): kỳ vọng VN30 tăng. Giá hợp đồng tăng thì lãi.
  • Bán (short): kỳ vọng VN30 giảm. Giá hợp đồng giảm thì lãi.
  • Hệ số nhân: mỗi điểm chỉ số tương ứng 100.000 đồng một hợp đồng. Hợp đồng tăng 10 điểm → lãi/lỗ 1 triệu đồng mỗi hợp đồng.
  • Ký quỹ: chỉ cần nộp một phần giá trị hợp đồng làm đảm bảo, nên đòn bẩy cao. Tỷ lệ ký quỹ theo quy định của sở giao dịch và công ty chứng khoán.
  • Ngày đáo hạn: thứ 5 của tuần thứ 3 trong tháng đáo hạn; hợp đồng được tất toán theo chỉ số VN30.
  • Lãi lỗ tính hằng ngày và cập nhật vào tài khoản ký quỹ.

Khác gì giao dịch cổ phiếu?

  • Giao dịch trong ngày được: mua và bán ngay trong phiên, không phải chờ T+2.
  • Bán trước, mua sau được (short).
  • Cần tài khoản phái sinh riêng tại công ty chứng khoán.
  • Có thời hạn: hợp đồng hết hiệu lực khi đáo hạn.

Rủi ro lớn

  1. Đòn bẩy cao: chỉ số biến động 1–2% đã làm tài khoản lãi/lỗ hàng chục phần trăm.
  2. Bị gọi bổ sung ký quỹ và bị đóng vị thế khi lỗ vượt ngưỡng.
  3. Áp lực tâm lý cực lớn vì biến động từng phút.
  4. Phần lớn người mới giao dịch phái sinh thua lỗ vì thiếu kỷ luật cắt lỗ.

Phái sinh dùng để làm gì đúng cách?

  • Phòng hộ (hedging): nhà đầu tư đang nắm nhiều cổ phiếu VN30 có thể bán hợp đồng tương lai để giảm thiệt hại khi thị trường giảm.
  • Giao dịch có kế hoạch: cho người đã có phương pháp, quản trị rủi ro chặt, điểm cắt lỗ rõ ràng.
Phái sinh không làm bạn giàu nhanh hơn; nó làm mọi quyết định đúng hay sai của bạn đến nhanh hơn.

Hiểu chỉ số trước khi giao dịch phái sinh: VN-Index, VN30, VN100 là gì.

Hỏi đáp

Chứng khoán phái sinh là gì?

Là hợp đồng có giá trị phụ thuộc vào tài sản cơ sở; phổ biến nhất ở Việt Nam là hợp đồng tương lai chỉ số VN30.

Phái sinh có kiếm lời khi thị trường giảm không?

Có, bằng vị thế bán (short): giá hợp đồng giảm thì vị thế bán có lãi.

Giao dịch phái sinh có cần tài khoản riêng không?

Có. Cần mở tài khoản giao dịch phái sinh và nộp tiền ký quỹ tại công ty chứng khoán.

Người mới có nên giao dịch phái sinh không?

Không nên khi chưa có kinh nghiệm cổ phiếu và kỷ luật cắt lỗ; đòn bẩy cao khiến thua lỗ rất nhanh.

Đọc tiếp: Chứng quyền có bảo đảm (CW) là gì · Cách cắt lỗ cổ phiếu

Nội dung đào tạo nhằm mục đích chia sẻ phương pháp, không phải khuyến nghị mua/bán chứng khoán cụ thể.