Lãi suất ảnh hưởng đến chứng khoán thế nào? Cách đọc cho nhà đầu tư
Lãi suất ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán qua 3 kênh: chi phí vốn của doanh nghiệp, dòng tiền của nhà đầu tư và định giá P/E. Bài học năm 2022–2023, ngành nào nhạy với lãi suất và cách theo dõi lãi suất điều hành, lãi suất tiết kiệm.
Lãi suất là "giá của tiền". Khi lãi suất thay đổi, cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư đều phải tính lại bài toán của mình. Vì vậy lãi suất là yếu tố vĩ mô có tác động mạnh và trực tiếp nhất đến thị trường chứng khoán.
3 kênh lãi suất tác động đến cổ phiếu
- Chi phí vốn của doanh nghiệp: lãi suất tăng thì chi phí lãi vay tăng, lợi nhuận giảm, nhất là doanh nghiệp vay nhiều (bất động sản, thép, xây dựng).
- Dòng tiền của nhà đầu tư: gửi tiết kiệm lãi cao, không rủi ro thì một phần tiền rút khỏi chứng khoán. Vay margin cũng đắt hơn.
- Định giá: lãi suất cao thì nhà đầu tư đòi lợi suất cao hơn, nên chấp nhận P/E thấp hơn. Cùng một mức lợi nhuận, giá cổ phiếu phải thấp hơn.
Bài học 2022–2023
Năm 2022, lãi suất thế giới tăng mạnh, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng lãi suất điều hành 2 lần vào cuối năm, lãi suất tiết kiệm tăng mạnh. VN-Index từ khoảng 1.530 điểm (tháng 1) giảm về dưới 900 điểm (tháng 11). Sang nửa đầu 2023, NHNN giảm lãi suất 4 lần, thị trường hồi phục rõ rệt.
Ngành nào nhạy với lãi suất?
- Chứng khoán: hưởng lợi rõ khi lãi suất giảm vì thanh khoản thị trường và dư nợ margin tăng.
- Bất động sản, xây dựng: vay nợ lớn, người mua nhà cũng vay ngân hàng.
- Ngân hàng: tác động hai chiều: lãi suất giảm kéo tín dụng tăng nhưng có thể thu hẹp biên lãi (NIM).
- Doanh nghiệp ít nợ, nhiều tiền mặt (một số công ty tiêu dùng, công nghệ): ít bị ảnh hưởng hơn, thậm chí có lãi tiền gửi cao khi lãi suất tăng.
Góc nhìn CFO: đọc lãi suất trong báo cáo tài chính
Khi còn làm CFO, việc đầu tiên tôi làm mỗi khi lãi suất đổi chiều là tính lại chi phí lãi vay / lợi nhuận trước lãi vay và thuế. Bạn có thể làm điều tương tự: xem nợ vay trên bảng cân đối và chi phí lãi vay trên báo cáo kết quả kinh doanh. Doanh nghiệp có chi phí lãi vay ăn mất phần lớn lợi nhuận hoạt động sẽ chịu thiệt nhiều nhất khi lãi suất tăng.
Theo dõi lãi suất ở đâu?
- Lãi suất điều hành (tái cấp vốn, tái chiết khấu) và nghiệp vụ thị trường mở: website Ngân hàng Nhà nước.
- Lãi suất tiết kiệm 12 tháng của các ngân hàng lớn: thước đo dễ hiểu nhất cho nhà đầu tư cá nhân.
- Lãi suất liên ngân hàng: tăng vọt thường báo hiệu hệ thống đang căng thanh khoản.
Xem doanh nghiệp đang ở mức P/E bao nhiêu so với 5 năm tại Định giá, báo cáo vĩ mô của các công ty chứng khoán và World Bank tại Báo cáo phân tích.
Hỏi đáp
Lãi suất tăng thì chứng khoán giảm đúng không?
Thường gây áp lực giảm vì chi phí vốn tăng, tiền chuyển sang gửi tiết kiệm và định giá P/E bị kéo xuống, nhưng mức độ khác nhau theo từng ngành.
Ngành nào hưởng lợi khi lãi suất giảm?
Chứng khoán, bất động sản, xây dựng và các doanh nghiệp vay nợ nhiều thường hưởng lợi rõ nhất.
Lãi suất ảnh hưởng đến P/E thế nào?
Lãi suất cao thì nhà đầu tư đòi lợi suất cao hơn, nên mức P/E chấp nhận được thấp hơn.
Theo dõi lãi suất ở đâu?
Lãi suất điều hành trên website Ngân hàng Nhà nước, lãi suất tiết kiệm 12 tháng của các ngân hàng lớn và lãi suất liên ngân hàng.
Đọc tiếp: Tỷ giá ảnh hưởng đến chứng khoán · P/E là gì
Nội dung đào tạo nhằm mục đích chia sẻ phương pháp, không phải khuyến nghị mua/bán chứng khoán cụ thể.